Panik Bozukluk’u nefesle düzenlemek

 
Panik Bozukluk (PB) beyin sapindaki solunum kontrol merkezinin islev bozuklugu olarak bilinirken, simdilerde bu bilgiye uyumlu olarak beyin sapindaki solunumu kontrol eden merkezin hatali bogulma alarminin etkin oldugundan soz edilmektedir. Hiperventilasyonu ( hizli ve derin solunumu ) takiben gelisen damar kanindaki dusuk pCO2 basincinin, anksiyete belirtilerinde de gozlenmekte oldugu bilinir. Bu yuzden tedavide hiperventilasyon olusumunu engellemek icin kullanilan Nefes Tekniklerinden faydalanmak gundeme gelir. Hiperventilasyon genel anlamda belli bir sure bedenin ihtiyacindan daha fazla sIk ve derin nefes almasi olarak tanimlanir.

Bu konuda iki gorus vardir. Birinci goruse gore kronik olmayan hiperventilasyonlar ortaya panik atak cikarabilmektedir. Ikinci gorus ise Hiperventilasyon aslinda kanda yukselmis olan pCO2′i dusurmek icin bogulma alarminin devreye girmesinin vucut tarafindan onlenme cabasidir. Iki gorustede panik atak sirasinda ortaya cikan zorlu solunum dikkate alinir. Bu goruslere ilave olarak hiperventilasyon ile iliskili olan solunum sistemi duzensizliklerinin bircok kaniti vardir. Ornegin uyarici nefes teknikleri ( bilincli yaratilan hiperventilasyon ) Panik Bozuklugu olanlarin ataklarini tetikleyebilmektedi r. Panik bozukluga sahip olanlar hiperventilasyon sonrasi pCO2′nin normale donmesinde yavaslama egilimi gosterirler. Ayrica da sIk araliklarla ic cekmeler ve esnemeler ortaya cikar. Buradan ortaya cikan onemli sonuc solunum bicimini degistirmenin panik ataklarinin sIkligini ve siddetini azatliginin bilinmesidir.

Solunum Rahatsizliklari ve Panik Bozukluklar

Panik bozukluk ile solunum sistemi rahatsizliklari arasinda iliskiler vardir. Astim hastalarinin %24’u panik bozukluga sahiptir. Solunum islevleri bozuk olanlarin %17′sinde panik atak, %11′inde Panik bozukluk saptanmaktadir. Panik bozuklugu olan kisilerde ise, panik bozuklugu olmayan kisilere gore astim, bronsit, nefes darligi ( KOAH ), alerji gibi solunum yolu rahatsizliklari yaklasIk uc kat daha fazla gorulmektedir. Nefes darligi (KOAH ) olan hastalarda Panik bozukluk sIkligi %8 olarak toplumdaki Panik bozukluk sIkligindan 5.3 kez yuksek oldugu gozlenmistir.

Nefes darligi (KOAH) rahatsizligi olanlarda anksiyetenin ve anksiyete bozukluklari sIk goruldugu gibi, anksiyete bozukluklarinda da KOAH rahatsizliklari gorulmektedir. Panik Bozuklugu olan hastalarda yasam boyu solunum sistemi hastaliklari %47 olarak gozlenir. Bu oran diger butun ruhsal bozukluk sIkligindan yuksektir.

Panik Bozukluk ile solunum sistemi rahatsizliklari arasinda bazi fizyolojik mekanizmalarda iliskiler bulunmaktadir. Panik Bozuklugu olan kisilerde akciger havayollarinda rastlanan tikanmalar kas hassasiyetindeki artma ile iliskilidir. Kaslarin hassasiyetini ayarlayan otonom sinir sistemindeki islev bozuklugu hem solunum sistemi hastaliklari ile hem de panik bozuklukla alakalidir. Arastirmacilar ayrica tikanmaya bagli akciger sorunlarinda gelip gecici olan kandaki karbondioksit miktarindaki artmanin korku merkezini uyararak panik ve hiperventilasyona yol acabildigini ortaya koymuslardir. Bu durumda pCO2 cogalmasi ile bir panik atagin ortaya cikabilecegi bilinmektedir. Nefes teknikleri ile solunum kaslari uzerinde calismalar yapmak ve kaslarin hassasiyetini yeniden yapilandirmak kismi iyilesmeler saglamaktadir. Nefes teknikleri ile yeterli oksijen alimi icin duzgun ve derin nefes alis verisleri olusturularak cigerlerdeki nefes alma kapasitesi gelis-tirilebilir. Bu durumda damar kanindaki karbondioksit artisinin onune gecilerek panik bozukluga onlem alinabilir.

Panik Bozuklukta oksijen ve karbondioksit basinclari
Panik bozukluga sahip olan bireylerin dinlenme sirasindaki oksijen ve karbondioksit gazlari olculerek incelendiginde ilginc sonuclar alinmistir. Yanlis bogulma alarmi ve hiperventilasyon goruslerinden yola cikarak pCO2 kapsamli olarak arastirilmistir. Genellikle bu calismalarda hiperventilasyon ve nefes alma kapasitesinde degiskenliklere rastlanmistir. Pek cok calismada panik bozuklukta dinlenme halindeki hipokapninin ( normalin altinda CO2 dusuklugu ) kontrollere gore anlamli olarak daha fazla oldugu Panik bozuklugu olan kisilerdeki hipokapninin ( normalin altinda CO2 dusuklugunun ), yaygin anksiyete bozukluguna sahip olan kisilerden cok daha belirgin oldugu bildirilmistir. Panik bozuklugu olan kisilerde gozlenen onemli bir ozellikte hiperventilasyondan sonra solunumda ki toparlanmanin gec duzelmesidir. Genelde hiperventilasyon kesildikten sonra solunum kendiliginden birkac dakika icerisinde pCO2′yi normalize eder. Panik bozuklugu olan kisilerde pCO2 duzeltme islemi bozuktur. Benzer durumlar hiperventilasyon sendromlu hastalarda da sIkca gorulur.

Hiperventilasyonu 3 dk’dan daha az uygulayan ya da toparlanma donemini 5 dk’dan kisa tutan calismalarda duzelmedeki gecikme gorulmemektedir. PCO2 toparlanmasindaki yavaslamanin panik bozukluk icin oldukca duyarli oldugu ve sosyal fobiklerden farkli bir paterni oldugu bilinmektedir. Yavaslamis pCO2 toparlanmasi ile hastanin nefes daralmasi ve anksiyete bildirimleri arasinda iliskiler vardir. Panik bozuklugu olan kisilerde CO2 cogalmasi ile panik ataklarinin diger ruhsal bozukluklara gore kolaylikla uyarilabildigi soylenebilir.

Ic cekmeler
Ic cekmeler ve akciger nefes alma kapasitesinde degiskenlikler daha fazla olarak panik bozuklugu olan kisilerde gorulmektedir. PsIkonevrotik rahatsizliklarda da kisinin solunumla cikarabildigi hava miktarini ve cikarma zamanini olcen testlerde artmis ic cekme sIkligi gorulmektedir. Ic cekme sIkliginin kronik anksiyete hastalarinda astimli rahatsizlik grubundan farkli oldugu gorulmustur. Solunum izleme cihazi ile yapilan arastirmalarda panik bozukluk gorulen kisilerde nefes alma kapasitesinde daha fazla duzensizlik gorulmektedir. Ic cekme sIkliginin her asamasinda nefes alma kapasitesinin kullaniminda duzensizlik artisi vardir.
Panik Bozuklugu ve Solunum Sistemi Duzensizlikleri

Anksiyete bozukluklari uzerinde yapilan kontrollerde CO2 artisi oncesinde ve artisi sirasinda nefes alma kapasitesi duzensizlikleri gorulmektedir. Panik bozuklugu olan kisiler uzerinde yapilan arastirmalarda otuz dakika dinlendikten sonra ortalama olarak pCO2 duzeyi dusuk, nefes kapasite kullanimi ve ic cekmeleri ise yuksek bulunmustur. Kalp hizi ve damar kaninin basincinin da bu durumdan farkli olmadigi gozlenmistir. Yine bu calismada ic cekmelerin dakika solunum hacmine gore kan pCO2 duzeyini daha iyi on gorebildigi belirtilmistir. Ic cekmelerinin sonrasinda ise pCO2 duzeyinin normale donmesinin geciktigi, hatta istemli hiperventilasyona gore bile geciktigi gorulmustur.

Hatali bogulma alarminin aniden derin solunumu uyarmasi ve ardindan olusan damar kanindaki pCO2 dususuyle beraber daha yuzeysel solunum saglanmasi gorulmektedir. Bu durumda panik atak sirasinda ortaya cikan ve beyin sapi tarafindan kontrol edilen solunum sistemi belirtileri gozlenmektedir. Sonuc olarak Bu merkezlere gelen korku ve dikkat, endiseler kisiye nefes ritmini kontrol etme ogretilerek degistirebilir.